SauRong.comSáu Rồng
Đi xem rồng ở di tích và bảo tàng

Một ngày đi tìm rồng quanh thành phố: xếp lộ trình đình, chùa, bảo tàng, hội quán

Xếp một ngày đi tìm rồng: sáng đình chùa lúc nắng xiên, trưa bảo tàng, chiều hội quán hoặc di tích lớn, tối xem lại ảnh. Ba kiểu lộ trình cho Hà Nội, Huế và Sài Gòn.

Afternoon street outside an old Chinese assembly hall in Cholon, ceramic dragons on a green glazed roof ridge, a mother in an off-white dress and her son walk toward the gate

Một ngày đi tìm rồng quanh thành phố nên xếp theo ánh sáng và theo loại điểm đến: buổi sáng sớm ra đình hoặc chùa cổ khi nắng còn xiên, giữa buổi và buổi trưa vào bảo tàng, buổi chiều đi một hội quán hoặc một khu di tích lớn, buổi tối ngồi xem lại ảnh và ghi chú. Ba đến bốn điểm là vừa sức, nhất là khi có trẻ đi cùng. Chọn các điểm có kiểu rồng khác nhau để cuối ngày có cái mà so.

Bài này đưa ra một khung lộ trình chung, cách chọn điểm, ba kiểu lộ trình mẫu cho Hà Nội, Huế và Sài Gòn mô tả theo loại điểm đến, đồ cần mang, cách giữ sức cho trẻ, và cách tổng kết buổi đi. Bài không ghi địa chỉ, giá vé hay giờ mở cửa; những thông tin đó cần kiểm tra lại ngay trước chuyến đi.

Vì sao nên xếp theo ánh sáng

Phần lớn rồng ở di tích là chạm nổi trên gỗ và đá. Chạm nổi chỉ hiện rõ khi ánh sáng chiếu xiên, vì mỗi chỗ lồi đổ một vệt bóng nhỏ xuống chỗ lõm bên cạnh, nhờ đó mắt nhìn ra khối của đầu rồng, của từng lớp vảy, từng cuộn mây. Ánh chiếu thẳng xoá mất những vệt bóng ấy. Buổi sáng sớm và chiều muộn, nắng thấp, các con rồng trên thành bậc, bia đá, mái đình nổi khối. Giữa trưa, nắng chiếu từ trên xuống, mặt chạm phẳng lì, sân gạch hắt nóng.

Vì vậy, lộ trình hợp lý là để các điểm ngoài trời vào hai đầu ngày, còn các điểm trong nhà, có mái che, đèn chiếu như bảo tàng vào giữa ngày. Cách xếp này vừa giúp mắt xem rõ, vừa giúp người đi tránh nắng, đặc biệt ở Huế và Sài Gòn vào mùa nóng.

Lộ trình cũng nên tính tới việc nhiều đình, chùa, hội quán chỉ mở cửa trong những khung giờ nhất định, có nơi đóng cửa nghỉ trưa. Kiểm tra lại trước khi đi, hoặc chuẩn bị tinh thần xin phép người trông coi khi tới nơi. Đừng xếp quá sát nhau; một khoảng trống giữa hai điểm giúp bạn đỡ vội khi một nơi đóng cửa bất ngờ. Nếu đến nơi mà cửa đóng, đừng tiếc: mái, cổng, bình phong, bia ngoài sân vẫn xem được, và đó thường là lý do tốt để quay lại vào một dịp khác.

Chọn điểm: mỗi điểm một kiểu rồng

Một ngày đi tìm rồng hay nhất khi các điểm bổ sung cho nhau thay vì lặp lại. Khi chọn, nghĩ theo loại chứ không theo độ nổi tiếng:

  • Một điểm có rồng gỗ chạm. Thường là một đình làng cổ, ở ven đô hoặc trong phố cổ. Đây là chỗ thấy rồng dân gian, rồng ổ, rồng hoá lá.
  • Một điểm có rồng đá. Chùa cổ có thành bậc rồng đá, bia đá, hoặc khu di tích có thềm rồng. Đá giữ được dáng rồng sớm.
  • Một bảo tàng. Để thấy rồng trên gạch ngói, gốm, đồ đồng, đồ cung đình, đi theo thời.
  • Một điểm có rồng nhiều màu. Hội quán người Hoa, công trình thời Nguyễn khảm sành sứ, hoặc miếu có rồng đắp màu.
  • Tuỳ chọn: một công trình hiện đại. Cầu, đèn đường, đài phun nước mang hình rồng, để thấy con rồng vẫn sống trong thành phố hôm nay.

Nếu thành phố của bạn không có đủ năm loại, ba loại là đủ cho một ngày. Quan trọng là cuối ngày bạn đặt được ít nhất hai con rồng khác hẳn nhau cạnh nhau trong đầu.

Khung một ngày

Khung dưới là gợi ý chung, chỉnh theo mùa, theo thời tiết và theo sức của người đi cùng.

Khung giờLoại điểmViệc chính
Sáng sớmĐình làng hoặc chùa cổXem mái, bậc đá, bia, gỗ chạm lúc nắng xiên; xin phép người trông coi
Giữa buổi sángĐiểm ngoài trời thứ hai hoặc đi bộ phố cổTìm rồng trên cổng, bình phong, mái nhà cổ
TrưaBảo tàngĐi theo thời, tìm rồng trên gạch ngói, gốm, đồ đồng; nghỉ chân
Đầu chiềuNghỉ, ăn uốngXem lại ảnh buổi sáng, chọn con rồng thích nhất
Cuối chiềuHội quán, khu di tích lớn, lăngXem rồng nhiều màu, rồng khảm, thềm rồng lúc nắng chiều
TốiỞ nhà hoặc khách sạnGhi chú, sắp ảnh, kể lại cho nhau nghe

Đi có trẻ, bỏ bớt một điểm và kéo dài khung nghỉ trưa. Trẻ nhỏ đi hai điểm có chất lượng tốt hơn bốn điểm mệt mỏi. Nếu vào dịp Tết hay rằm tháng Giêng, buổi tối có thể có múa rồng ở phố; xem từ chỗ thoáng, giữ con ở xa pháo và đám đông.

Ba kiểu lộ trình mẫu, mô tả theo loại điểm đến

Hà Nội. Sáng một đình hoặc chùa cổ ở ven đô hay trong phố cổ có gỗ chạm và bia đá. Trưa một bảo tàng lịch sử hoặc mỹ thuật có phần thời Lý, Trần, Lê. Chiều khu di tích hoàng thành với thềm rồng đá và khu khảo cổ có gạch ngói, đầu rồng đất nung. Đây là lộ trình hợp để thấy rồng các thời sớm.

Huế. Sáng Đại Nội khi còn mát, xem bờ mái khảm sành sứ, bậc thềm các điện. Trưa bảo tàng cổ vật cung đình với đồ ngự dụng. Chiều một lăng vua có lan can rồng hoặc nội thất khảm. Gần như toàn bộ là rồng thời Nguyễn, hợp để xem một thời thật kỹ.

Sài Gòn. Sáng một đình Nam Bộ có rồng trên mái, trên cột, trên bao lam. Trưa bảo tàng lịch sử với các phần hiện vật từ nhiều vùng. Chiều Chợ Lớn với một hai hội quán người Hoa, mái gốm men màu, cột rồng cuốn. Lộ trình này cho thấy rồng người Việt phương Nam đứng cạnh rồng người Hoa.

Thành phố khác. Đà Nẵng có thể ghép bảo tàng điêu khắc Chăm với một chùa và một cây cầu mang hình rồng; Hội An có hội quán và nhà cổ. Ở đâu cũng xếp được theo khung chung ở trên.

Lưu ý. Các lộ trình trên chỉ gợi loại điểm. Hãy tự chọn điểm cụ thể theo nơi mình ở, và kiểm tra lại thông tin mở cửa trước khi đi.

Đi một mình, đi với bạn, đi với con: chỉnh lộ trình

Đi một mình. Bạn có thể đi chậm và lâu ở một điểm. Chọn ít điểm hơn nhưng ở mỗi điểm dành thời gian ngồi nhìn, vẽ phác, ghi chép. Đi một mình cũng dễ bắt chuyện với người trông coi đình chùa, nhiều khi được nghe những chuyện mà đoàn đông không ai hỏi.

Đi với bạn bè. Chia việc: một người đọc chú thích, một người chụp ảnh, một người ghi chép. Cuối ngày ghép lại thành một bộ tư liệu đầy đủ. Nhóm đông thì nhớ giữ giọng nhỏ ở các gian thờ và không chắn lối của người địa phương.

Đi với con nhỏ. Hai điểm là đủ, xen một khoảng chơi ở công viên hay sân rộng. Giao cho con một nhiệm vụ đi tìm ở mỗi điểm, như tìm con rồng có rồng con, tìm con rồng làm bằng mảnh bát. Mang theo giấy bút để con vẽ ngay tại sân.

Đi với ông bà. Chọn điểm ít bậc, có chỗ ngồi, tránh khu di tích rộng phải đi bộ xa giữa trưa. Ông bà thường có nhiều chuyện về đình chùa quê, để ông bà kể cho cả nhà nghe là phần quý nhất của chuyến đi.

Đi với khách nước ngoài. Ghép một điểm rồng gỗ chạm và một điểm rồng nhiều màu để khách thấy sự khác biệt. Giải thích ngắn rằng rồng ở Việt Nam là con vật hiền, mang mưa, gắn với nước, khác với rồng phun lửa trong truyện phương Tây.

Mang theo gì

Đồ đạc gọn nhẹ giúp bạn đi cả ngày mà không mệt:

  • Nước, mũ, kem chống nắng, áo mưa mỏng tuỳ mùa.
  • Giày đế mềm, dễ tháo; quần áo kín vai gối cho các điểm có gian thờ.
  • Đèn pin nhỏ ánh vàng để rọi các mảng chạm trên cao trong đình chùa tối.
  • Điện thoại sạc đầy, pin dự phòng; không cần đèn chớp.
  • Sổ nhỏ và bút, hoặc ghi chú trên điện thoại, để ghi con rồng nào ở đâu.
  • Với trẻ: giấy vẽ, bút màu, đồ ăn nhẹ để lúc nghỉ, khăn ướt.
  • Một túi vải nhỏ đựng rác của chính mình, vì nhiều di tích nhỏ không đặt thùng rác ở khu thờ.

Không cần mang sách dày. Một trang ghi chú ngắn về dáng rồng các thời, ví dụ rồng Lý mảnh, rồng Trần chắc, rồng Nguyễn mắt lồi nhiều vây, là đủ để mang theo và kiểm lại bằng mắt tại chỗ.

Nếu đi bằng xe máy hay xe đạp giữa các điểm, để đồ trong một túi đeo chéo gọn thay vì ba lô to. Vào lòng đình, gian chùa hẹp, túi gọn giúp bạn không quệt vào cột, vào đồ thờ khi quay người.

Cuối ngày: tổng kết để nhớ lâu

Buổi tối là phần dễ bị bỏ qua nhưng lại quyết định chuyến đi đọng lại bao nhiêu. Ngồi xuống, mở ảnh, chọn ra mỗi điểm một con rồng đẹp nhất. Xếp chúng cạnh nhau theo thứ tự trong ngày rồi hỏi: con nào làm bằng gỗ, con nào bằng đá, con nào nhiều màu; con nào trông hiền, con nào dữ; con nào có sừng, con nào không.

Với trẻ, có thể hỏi: con thích con rồng nào nhất, vì sao. Không có câu trả lời đúng sai, không chấm điểm. Con nói thích con rồng có rồng con vì nó giống gia đình mình, hay thích con rồng làm bằng mảnh bát vì nó lấp lánh, đều là những lý do đẹp. Bố mẹ kể thêm một chút về nơi con rồng ấy đang ở là đủ.

Nếu muốn giữ lâu hơn, làm một trang ghi nhớ: dán hoặc in vài tấm ảnh, viết tên di tích, ngày đi, một hai dòng cảm nhận. Sau vài chuyến ở các thành phố khác nhau, bạn sẽ có một cuốn sổ rồng của riêng gia đình mình, và nhận ra rằng con rồng Việt không chỉ có một dáng.

Câu hỏi thường gặp

Một ngày đi tìm rồng nên đi mấy điểm?

Ba đến bốn điểm là vừa sức, mỗi điểm một loại rồng khác nhau như gỗ chạm, đá, bảo tàng, rồng nhiều màu. Đi có trẻ nhỏ thì hai ba điểm và nghỉ trưa dài sẽ dễ chịu hơn.

Vì sao nên đi đình chùa buổi sáng và bảo tàng buổi trưa?

Buổi sáng nắng còn xiên làm các mảng chạm ngoài trời nổi khối rõ, trời cũng mát. Giữa trưa nắng gắt và mặt chạm trông phẳng, đó là lúc hợp để vào bảo tàng có mái che và đèn chiếu.

Ở Sài Gòn có thể xem rồng ở những loại nơi nào?

Có thể xem rồng ở đình Nam Bộ với rồng trên mái, cột và bao lam, ở bảo tàng lịch sử, và ở các hội quán người Hoa vùng Chợ Lớn với mái gốm men màu và cột rồng cuốn. Ghép ba loại này là đủ một ngày.

Đi xem rồng ở Hà Nội nên chọn những loại điểm nào?

Nên chọn một đình hoặc chùa cổ có gỗ chạm và bia đá, một bảo tàng có phần thời Lý, Trần, Lê, và khu di tích hoàng thành có thềm rồng đá cùng đồ khai quật. Lộ trình này hợp để thấy rồng các thời sớm.

Có cần thuê hướng dẫn viên khi đi tìm rồng không?

Không bắt buộc. Bạn có thể tự đi với một trang ghi chú về dáng rồng các thời, kết hợp đọc bảng giới thiệu và chú thích tại chỗ. Ở bảo tàng và khu di tích lớn, dùng thuyết minh có sẵn sẽ giúp hiểu thêm nhiều.

Làm sao để trẻ nhớ chuyến đi tìm rồng lâu hơn?

Buổi tối cùng con chọn ra con rồng thích nhất ở mỗi điểm, hỏi con vì sao thích mà không chấm đúng sai. Vẽ lại con rồng đó hoặc làm một trang ghi nhớ có ảnh và vài dòng cảm nhận sẽ giữ chuyến đi rất lâu.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138