SauRong.comSáu Rồng
Đi xem rồng ở di tích và bảo tàng

Chụp hoa văn rồng bằng điện thoại cho rõ nét: ánh xiên, cận chi tiết, không đèn chớp

Chụp rồng đá, rồng gỗ ở di tích bằng điện thoại: chọn giờ có ánh xiên, chụp toàn cảnh rồi cận chi tiết, giảm phơi sáng, chống loá kính và ghi lại vị trí từng ảnh.

Close-up over the shoulder of a man in a sand beige shirt holding a phone with a dark screen toward a weathered carved dragon head on pagoda stone steps, raking late afternoon sunlight

Để chụp hoa văn rồng ở di tích cho rõ nét bằng điện thoại, cần ba thứ: ánh sáng chiếu xiên qua mặt chạm, góc máy đặt ngang tầm chi tiết chứ không chụp thẳng từ trên xuống, và giảm phơi sáng một chút để vùng sáng không bị cháy. Chụp một ảnh rộng để ghi vị trí trước, rồi mới tiến lại cận chi tiết đầu, vảy, móng. Không bật đèn chớp, và ở bảo tàng thì áp sát ống kính vào kính tủ, nghiêng nhẹ để tránh loá.

Bài này đi qua từng việc: vì sao ánh xiên quan trọng, chụp rồng đá, rồng gỗ trên cao, hiện vật sau kính, cách chia một bộ ảnh cho một con rồng, chỉnh ảnh nhẹ sau khi về, và cách đặt tên, ghi chú để lần sau còn so sánh được.

Vì sao ánh xiên làm hoa văn hiện lên

Hoa văn rồng là một mặt nổi và chìm: vảy lồi lên, rãnh giữa các vảy lõm xuống, râu là những đường mảnh khắc nông. Khi ánh sáng chiếu thẳng vào mặt chạm, mọi chỗ đều sáng như nhau, không có bóng, và hình rồng trông phẳng lì. Khi ánh sáng chiếu xiên, mỗi chỗ lồi đổ một vệt bóng nhỏ xuống chỗ lõm bên cạnh, nhờ đó mắt và máy ảnh nhìn ra khối.

Ngoài trời, ánh xiên có vào buổi sáng sớm và buổi chiều muộn, khi mặt trời thấp. Một bậc đá chụp lúc tám giờ sáng và lúc mười hai giờ trưa trông như hai hiện vật khác nhau. Nếu bạn chỉ có thể đến giữa trưa, hãy tìm những mặt chạm nằm ở hướng có bóng râm một phần, hoặc chờ một đám mây che bớt nắng.

Trong nhà, ánh xiên có thể tự tạo bằng một chiếc đèn pin nhỏ. Cầm đèn ở một bên, gần như song song với mặt chạm, rọi lướt qua; người kia cầm điện thoại chụp từ phía trước. Một mảng cốn gỗ tối om trên cao, rọi đèn lướt qua, lập tức hiện ra đầu rồng, mắt rồng, từng cuộn mây. Đổi hướng đèn sang bên kia, bạn sẽ thấy những chi tiết khác.

Cũng vì vậy mà cùng một con rồng, ảnh chụp của hai người có thể khác nhau rất xa. Ai biết chờ ánh sáng, biết đứng lệch sang một bên, sẽ có ảnh thấy được độ sâu của nét đục; ai chụp vội lúc nắng gắt sẽ chỉ có một mảng đá xám. Nên trước khi bấm máy, hãy dành một phút đứng nhìn xem ánh sáng đang đến từ đâu.

Rồng đá ở thành bậc, bia, bệ

Hạ thấp máy. Với thành bậc rồng đá, ngồi xuống để điện thoại ngang tầm đầu rồng. Chụp từ trên xuống làm đầu rồng dẹt, mất khối hàm và mũi.

Chụp chếch. Đứng lệch khoảng ba mươi tới bốn mươi lăm độ so với mặt chạm, nhất là với trán bia, diềm bia. Góc chếch kết hợp ánh xiên làm nét chạm sâu thêm.

Giảm phơi sáng. Chạm vào vùng đá trên màn hình để lấy nét, rồi kéo thanh độ sáng xuống một chút. Đá màu sáng dưới nắng rất dễ cháy trắng, mất hết vân.

Không dùng chế độ chân dung xoá phông khi chụp chi tiết. Chế độ này hay làm mờ những phần của con rồng mà máy tưởng là nền. Dùng chế độ chụp thường, đứng gần hơn thay vì phóng to số.

Giữ khoảng cách. Dù muốn cận đến đâu, đừng để tay hay điện thoại chạm vào đá. Dùng ống kính tele nếu máy có, hoặc chụp ở độ phân giải cao rồi cắt sau.

Đá ướt, đá rêu. Sau mưa, mặt đá sẫm lại và nét chạm có khi rõ hơn hẳn ngày khô, nhưng rêu xanh dễ làm máy ảnh lệch màu. Chụp thêm một tấm khi đá đã ráo để có màu thật, và tuyệt đối không cạo rêu hay lau đá cho sạch.

Rồng gỗ trên cao trong lòng đình, điện chùa

Đầu dư, cốn, bẩy, xà trong đình thường nằm cao ba bốn mét, trong ánh sáng rất yếu. Đây là phần khó chụp nhất. Đừng bật đèn chớp: vừa không được phép ở nhiều nơi, vừa làm ảnh phẳng, bóng loáng, mất hết khối. Thay vào đó, tận dụng ánh sáng từ cửa: đứng sao cho ánh sáng từ cửa hoặc hiên chiếu lướt lên mảng chạm, mình đứng ở phía tối hơn để chụp ngược vào.

Điện thoại hiện nay có chế độ chụp đêm hoặc tự kéo dài thời gian phơi sáng khi trời tối. Chế độ này hữu ích, nhưng cần giữ máy thật chắc. Tựa hai khuỷu tay vào người, hoặc tựa lưng vào một bức tường, không tựa vào cột hay đồ thờ. Chụp ba bốn tấm liên tiếp, về chọn tấm nét nhất.

Nếu đi hai người, một người rọi đèn pin lướt từ một bên, người kia chụp. Ánh đèn vàng nhạt cho màu gỗ ấm và tự nhiên hơn đèn trắng. Đừng rọi đèn quá lâu vào lớp sơn son thếp vàng; vài giây cho mỗi lần chụp là đủ.

Mái, đầu đao và rồng ngoài trời từ dưới đất

Rồng trên bờ nóc, đầu đao, bình phong là phần dễ chụp hơn vì ở ngoài trời, nhưng lại hay bị ngược sáng. Đứng ở phía có mặt trời sau lưng hoặc chếch sau lưng, chụp lên mái sẽ được màu trời xanh và mái rõ. Nếu buộc phải đứng ngược sáng, chạm vào phần mái trên màn hình để máy đo sáng theo mái, rồi chấp nhận trời bị trắng.

Với đầu đao cong vút, chụp chếch từ góc sân khoảng bốn mươi lăm độ để thấy được cả độ cong lẫn đầu rồng ở mũi đao. Chụp thẳng chính diện thì đao chỉ là một nét mảnh, không ra hình. Muốn cận cặp rồng trên bờ nóc mà điện thoại không có tele, hãy chụp ở độ phân giải cao nhất rồi cắt bớt khi về, ảnh vẫn đủ nét để xem dáng rồng và lớp mảnh sành gắn trên đó.

Một mẹo hay khi chụp mái là chờ khoảnh khắc trời có mây trắng sau lưng con rồng. Nền mây trắng làm nổi đường viền của rồng và của đầu đao, rõ hơn nền trời xanh đậm hay nền cây lá rối mắt.

Chụp ở nơi đông người và những gì không nên chụp

Ngày rằm, mùng một, ngày hội, di tích đông người, khó có khoảng trống để chụp. Đừng chen lên phía trước hay bảo người khác tránh ra. Chọn chụp những chi tiết trên cao, nơi đầu người không che được, hoặc quay lại vào một ngày thường. Ngày hội nên dành cho việc xem và cảm không khí, ảnh hoa văn để dành cho ngày vắng.

Có những thứ nên tránh chụp dù được phép vào: mặt người đang khấn vái ở cự ly gần, các vị sư hay cụ chủ tế khi chưa hỏi, khu nhà ở của nhà chùa, những gian có biển không chụp ảnh. Tượng thờ chính ở một số nơi không được chụp; nếu thấy có quy định, hãy giữ đúng.

Khi chụp có người vào khung để tạo tỷ lệ, hãy chụp người đi cùng mình, từ phía sau hoặc nghiêng, đứng cách hiện vật một khoảng. Một bóng người nhỏ bên cạnh thành bậc rồng đá cho người xem ảnh biết con rồng lớn cỡ nào, điều mà ảnh cận chi tiết không nói được.

Hiện vật sau kính ở bảo tàng

Ở bảo tàng, gốm men lam, đầu ngói, đồ đồng có rồng thường nằm trong tủ kính. Hai vấn đề hay gặp là bóng đèn phòng phản chiếu lên kính và hình chính mình in lên kính. Cách xử lý đơn giản nhất là áp mép điện thoại sát mặt kính, ống kính gần như chạm kính, rồi nghiêng nhẹ để vệt loá trượt ra ngoài khung hình. Mặc áo màu tối cũng giúp hình mình đỡ in lên kính.

Nếu không áp sát được vì hiện vật ở xa, hãy dùng bàn tay còn lại hoặc một tấm vải tối che quanh điện thoại như một cái loa che sáng. Đứng chếch so với đèn trần chứ không đứng ngay dưới đèn. Với những tủ có đèn chiếu riêng, màu thường bị ngả vàng hoặc ngả xanh; chỉnh lại cân bằng trắng sau khi về là được.

Nhớ chụp thêm tấm chú thích bên cạnh hiện vật nếu bảo tàng cho phép. Về nhà, tấm ảnh hiện vật mà không có chú thích đi kèm thì sau vài tháng bạn sẽ không nhớ nổi nó là gì, của thời nào, tìm thấy ở đâu.

Một bộ ảnh cho một con rồng

Thay vì chụp mười tấm na ná nhau, hãy chụp theo một bộ có thứ tự. Bộ ảnh này giúp bạn về nhà vẫn hình dung được con rồng nằm ở đâu và trông thế nào.

  1. Ảnh toàn cảnh: cả công trình hoặc cả gian, để biết con rồng ở vị trí nào.
  2. Ảnh trung cảnh: cả con rồng hoặc cả mảng chạm, thấy toàn bộ thân uốn khúc.
  3. Ảnh đầu rồng: chụp nghiêng và chụp thẳng, thấy mắt, mũi, sừng nếu có, râu, hàm.
  4. Ảnh thân và vảy: một đoạn thân để thấy cách chạm vảy, vây lưng.
  5. Ảnh chân và móng: nếu thấy rõ, chụp để sau này so với rồng ở nơi khác.
  6. Ảnh mây, lửa, ngọc quanh rồng: phần trang trí đi kèm thường cho biết nhiều về phong cách.

Sáu tấm là đủ cho một con rồng. Nếu có thời gian, chụp lại bộ đó ở một giờ khác trong ngày hoặc với đèn rọi từ hướng khác, bạn sẽ thấy những chi tiết mà lần đầu bỏ sót.

Về nhà: chỉnh nhẹ và ghi chú

Chỉnh ảnh hoa văn nên nhẹ tay. Tăng độ tương phản một chút, kéo vùng tối lên vừa phải, làm rõ chi tiết bằng thanh độ nét hoặc độ rõ. Không nên dùng bộ lọc màu mạnh hay biến ảnh thành đen trắng quá gắt, vì bạn sẽ mất màu thật của đá, của gỗ, của men gốm, thứ rất quan trọng khi muốn so sánh về sau.

Quan trọng hơn chỉnh ảnh là ghi chú. Ngay tối hôm đó, đặt tên thư mục theo tên di tích và ngày đi, trong đó ghi vài dòng: con rồng ở bộ phận nào, gian nào, chất liệu gì, tấm giới thiệu di tích nói gì về nó, người trông coi kể gì. Sau năm bảy chuyến đi, thư mục ảnh của bạn sẽ thành một bộ sưu tập nhỏ để so sánh rồng ở đình với rồng ở chùa, rồng đá với rồng gỗ.

Khi chia sẻ ảnh lên mạng, ghi đúng tên di tích, đừng đoán thời khi không có căn cứ. Nếu tấm giới thiệu của di tích ghi niên đại, hãy dẫn lại đúng như vậy; nếu không có, chỉ cần viết rồng trên thành bậc chùa này, ảnh chụp ngày nào.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao chụp hoa văn rồng giữa trưa trông phẳng lì?

Giữa trưa nắng chiếu gần như thẳng từ trên xuống, các chỗ lồi lõm đều được chiếu sáng như nhau nên không có bóng. Không có bóng thì mắt và máy ảnh không nhìn ra khối, hoa văn trông dẹt và nhoà.

Có nên bật đèn flash khi chụp chạm khắc trong đình chùa?

Không nên. Nhiều nơi không cho phép, ánh chớp lặp lại có thể làm hại lớp sơn và làm phiền người đang lễ. Đèn chớp chiếu thẳng cũng làm ảnh phẳng, bóng loáng, mất hết khối của nét chạm.

Chụp hiện vật trong tủ kính sao cho khỏi loá?

Áp mép điện thoại sát mặt kính, nghiêng nhẹ để vệt loá trượt khỏi khung, và đứng chếch so với đèn trần. Mặc áo màu tối giúp hình phản chiếu của chính mình bớt in lên kính.

Chụp rồng gỗ trên cao trong lòng đình tối thế nào?

Đứng sao cho ánh sáng từ cửa chiếu lướt lên mảng chạm, dùng chế độ chụp tối của điện thoại và giữ máy thật chắc. Nếu đi hai người, một người rọi đèn pin nhỏ lướt từ một bên để tạo bóng cho nét chạm.

Một con rồng nên chụp mấy tấm là đủ?

Khoảng sáu tấm theo thứ tự: toàn cảnh công trình, cả con rồng, đầu rồng, thân và vảy, chân và móng, mây lửa ngọc xung quanh. Bộ ảnh này đủ để về nhà vẫn hình dung được rồng nằm đâu và trông ra sao.

Có nên chuyển ảnh hoa văn sang đen trắng cho rõ nét?

Có thể thử, nhưng nên giữ bản màu gốc. Màu thật của đá, gỗ, men gốm rất cần khi so sánh các hiện vật với nhau, và bộ lọc mạnh dễ làm mất chi tiết ở vùng sáng hoặc vùng tối.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138