SauRong.comSáu Rồng
Rồng trên mái đình, bậc đá và cung điện

Cầu hình rồng và rồng trên công trình mới: nhìn ra dáng rồng cũ ở đâu

Cầu thép uốn hình rồng, cổng chào, đèn đường hình rồng đều mượn dáng rồng cũ. Cách nhìn ra rồng thời Lý trong thân thép, xem cầu lúc chạng vạng an toàn và kể cho con.

Dusk over a wide river: a modern steel bridge with dragon-shaped arches lit in warm colours, a young woman in a peach dress seen from behind on the riverside promenade

Rồng trên công trình mới, từ cây cầu thép uốn thành thân rồng, cổng chào, đèn đường tới lan can bờ sông, gần như đều mượn dáng từ rồng cũ trên đình chùa, cung điện. Ví dụ hay được nhắc nhất là cầu Rồng ở Đà Nẵng, mà nhiều bài giới thiệu cho rằng lấy cảm hứng từ dáng rồng thời Lý: thân dài uốn lượn đều như sóng, đầu ngẩng hướng ra biển.

Bài này nói rồng mới thường nằm ở đâu trong thành phố, cách đọc một cây cầu hình rồng như đọc một con rồng trên mái, bảng so rồng cũ với rồng thép, cách đi xem cầu lúc chạng vạng sao cho an toàn, rồng trên đèn đường và cổng chào, những chỗ hay nhầm, và vài gợi ý để kể cho con khi đứng ở bờ sông.

Rồng mới trong thành phố nằm ở đâu

Nếu đình chùa là nơi rồng ở trên mái, thì thành phố hiện đại đặt rồng vào những chỗ người ta đi qua hằng ngày. Rồng uốn thành vòm cầu bắc qua sông, rồng quấn trên trụ đèn đường, rồng đúc trên lan can bờ hồ, rồng đứng hai bên cổng chào một con phố hay một khu đô thị. Có nơi rồng được làm thành tượng lớn đặt ở bến sông, quảng trường, có nơi chỉ là một hoạ tiết nhỏ in nổi trên nắp cống, cột rào.

Rồng ở những chỗ này phục vụ mục đích khác với rồng đình chùa. Chúng làm nên dấu nhận biết cho một thành phố, một con phố, một cây cầu; chúng xuất hiện trong ảnh cưới, ảnh du lịch, trên bưu thiếp. Nhưng dáng rồng thì vẫn được lấy từ kho hình ảnh cũ: thân uốn khúc, đầu ngẩng, vây lưng, mây lửa. Đọc rồng mới vì thế là dịp tốt để tự kiểm xem mình đã nhận ra được bao nhiêu nét của rồng xưa.

Khi đi một thành phố, bạn thử để ý một buổi: đếm xem mình gặp bao nhiêu con rồng ngoài đình chùa. Nhiều người ngạc nhiên vì con số lớn hơn hẳn dự đoán, chỉ vì trước đó chưa bao giờ nhìn tới những trụ đèn, lan can, cổng chào quen thuộc.

Đọc một cây cầu hình rồng như đọc rồng trên mái

Cầu Rồng bắc qua sông Hàn ở Đà Nẵng là ví dụ dễ hình dung nhất. Thân rồng là một dải thép uốn thành nhiều vòm nối nhau, nhô lên rồi lặn xuống trên mặt cầu, như thân rồng lúc ẩn lúc hiện trong mây. Ở một đầu cầu, đầu rồng ngẩng cao, hướng về phía biển; đầu kia, thân rồng thon dần thành đuôi. Ban đêm, thân cầu được chiếu đèn đổi màu, và vào một số tối theo lịch của thành phố, đầu rồng phun lửa, phun nước, thu hút rất đông người tới xem.

Nếu áp cách đọc rồng trên mái vào đây, bạn sẽ thấy nhiều điểm quen thuộc. Thân uốn đều, nhịp sóng gần như bằng nhau, không có khúc to khúc nhỏ dữ dội, gợi tới dáng rồng thời Lý mà sách mỹ thuật hay tả là mảnh, mềm, uốn đều như thân rắn. Đầu rồng có mào và bờm cách điệu, thiên về đường nét hơn là chi tiết. Những gì rồng đá, rồng vữa thể hiện bằng vảy và vây thì rồng thép thể hiện bằng nhịp vòm và ánh đèn.

Tất nhiên, đây là cách đọc của người xem, không phải bản thuyết minh kỹ thuật. Về kết cấu, kích thước, năm khánh thành, bạn nên đọc thông tin chính thức của địa phương. Điều thú vị khi đứng ở bờ sông là nhận ra một cây cầu bằng thép vẫn kể chuyện bằng hình con rồng mà ông cha đắp trên mái đình cả mấy trăm năm trước.

Rồng cũ và rồng thép đặt cạnh nhau

So rồng trên công trình mới với rồng trên di tích giúp bạn thấy rồng mới giữ lại gì, bỏ đi gì. Bảng dưới là cách đối chiếu khái quát của người xem.

Mặt soRồng trên đình chùa, cung điệnRồng trên cầu, cổng chào, đèn đường
Chất liệuGỗ, đá, vôi vữa, sành sứThép, gang đúc, bê tông, vật liệu tổng hợp
CỡTừ vài gang tới vài sải tayCó thể dài cả trăm mét như thân cầu
Chi tiếtVảy, râu, móng, mây lửa được làm kỹGiản lược, chủ yếu là dáng và nhịp uốn
Ánh sángÁnh sáng tự nhiên, nắng xiên, đèn dầu xưaĐèn chiếu, đèn đổi màu, đẹp nhất về đêm
Vai tròTrang trí, gửi gắm mong ước cho công trìnhDấu nhận biết của thành phố, điểm hẹn, điểm chụp ảnh
Cách đọcĐứng gần, đứng xa, theo giờ nắngĐứng xa nhìn dáng, chờ lúc lên đèn

Đặt hai cột cạnh nhau, bạn sẽ thấy rồng mới thường chỉ giữ lại cái "dáng" của rồng cũ: thân uốn, đầu ngẩng. Những chi tiết như móng, vảy, râu bị giản lược vì ở cỡ lớn và từ xa không ai nhìn thấy. Đây là lựa chọn hợp lý, không phải thiếu sót.

Xem cầu hình rồng lúc chạng vạng cho an toàn

Chạng vạng là lúc đẹp nhất: trời còn chút sáng để thấy dáng thân cầu, đèn đã bắt đầu lên. Nhưng đây cũng là lúc bờ sông đông người, xe cộ nhiều. Vài bước dưới đây giúp bạn xem thoải mái hơn.

  1. Tới sớm, khi trời còn sáng, chọn chỗ đứng ở bờ sông cách cầu một quãng, nơi nhìn được cả thân cầu theo chiều dài. Đứng xa mới thấy được nhịp uốn của thân rồng.
  2. Tránh đứng sát mép kè, sát lan can không có rào chắn, nhất là khi đi cùng trẻ nhỏ. Nắm tay con khi đám đông dồn lại.
  3. Nếu muốn xem đầu rồng phun lửa, phun nước, hỏi trước lịch của địa phương và đứng ở khu vực được bố trí, không đứng sát đầu rồng. Nước phun có thể làm ướt cả một khoảng rộng.
  4. Khi đi bộ trên cầu, đi đúng phần đường dành cho người đi bộ, không đứng dừng giữa lòng đường để chụp ảnh.
  5. Chờ đèn lên hẳn, nhìn thân cầu đổi màu. Lúc này thử so dáng rồng thép với hình rồng thời Lý mà bạn từng thấy trong sách: nhịp uốn đều, thân mảnh.

Xem xong, nếu còn sức, bạn có thể đi bộ dọc bờ sông để nhìn cầu từ góc khác. Mỗi góc nhìn cho một dáng rồng khác: nhìn chính diện thấy như các vòm cổng nối nhau, nhìn chéo mới thấy rõ một con rồng đang trườn.

Rồng trên đèn đường, lan can và cổng chào

Rồng trên trụ đèn đường thường là rồng đúc, quấn quanh thân trụ hoặc vươn ra từ đỉnh trụ làm cần treo đèn, miệng rồng ngậm bóng đèn hay đỡ chụp đèn. Những trụ đèn này được đúc hàng loạt nên con nào cũng giống nhau, đứng thành hàng dọc phố. Nhìn một con là đủ hiểu cả dãy, nhưng nhìn cả dãy lúc lên đèn lại cho một nhịp điệu riêng.

Lan can hình rồng hay gặp ở bờ hồ, bờ sông, quanh tượng đài hay công viên: thân rồng nằm ngang làm tay vịn, đầu rồng ở hai đầu đoạn lan can. Cổng chào hình rồng thì đôi rồng thường chầu vào giữa phía trên, giống bố cục lưỡng long chầu nguyệt trên nóc đình, chỉ khác là dựng đứng và lớn hơn.

Khi gặp những con rồng này, thử hỏi: dáng rồng này gần với rồng nào mình đã gặp ở di tích? Thân mảnh uốn đều như rồng thời Lý, đầu to mắt lồi như rồng thời Nguyễn, hay thân dày vảy lớn như rồng ở hội quán người Hoa? Không phải con nào cũng trả lời được, nhiều con là pha trộn. Nhưng câu hỏi ấy biến mỗi lần đi qua một trụ đèn thành một lần luyện mắt nhỏ.

Vì sao công trình mới vẫn chọn hình rồng

Có nhiều con vật để chọn làm biểu tượng cho một cây cầu hay một cổng chào, nhưng rồng được chọn nhiều hơn cả. Lý do dễ thấy nhất là rồng đã có sẵn trong trí nhớ chung: từ chuyện con Rồng cháu Tiên tới tên Thăng Long, từ mái đình làng tới cung điện, gần như ai cũng nhận ra con rồng, dù không nói được nó thuộc thời nào. Một hình ảnh ai cũng nhận ra là lựa chọn an toàn cho công trình công cộng.

Lý do thứ hai nằm ở chính dáng rồng. Thân dài, uốn lượn, nhịp đều là thứ rất hợp với một kết cấu kéo dài như cầu, lan can, dãy đèn. Một con hổ hay con phượng khó trải ra cả trăm mét, còn thân rồng thì trải được, lại gợi ra cảm giác chuyển động, như dòng nước chảy hay như con đường đi tiếp.

Lý do thứ ba là rồng gắn với nước, mà cầu thì bắc qua sông, đèn thì chạy dọc bờ hồ, bờ biển. Đặt rồng bên nước là đặt nó về đúng chỗ quen thuộc trong cách nghĩ dân gian. Nhìn như vậy, cây cầu thép hình rồng không xa lạ với mái đình làng như ta tưởng: cả hai đều là cách người Việt đặt con rồng vào nơi mình sống, theo vật liệu và cách làm của thời mình.

Hay nhầm và nói với con thế nào

Tưởng rồng mới nào cũng là rồng Trung Hoa. Nhầm vì nhiều con rồng đúc hàng loạt có thân dày, sừng nhánh như mẫu rồng phổ biến ở nhiều nước châu Á. Nhìn lại thân và đầu, nhiều công trình mới chủ ý lấy dáng rồng Việt; có con là pha trộn, nên tả đúng điều thấy là đủ.

Tưởng rồng trên cầu phải "đúng kiểu" một thời nào đó. Rồng trên công trình mới là sáng tác, mượn cảm hứng chứ không sao chép. Nói "lấy cảm hứng từ rồng thời Lý" là đúng tinh thần hơn nói "là rồng thời Lý".

Tưởng rồng mới không có gì để xem. Rồng mới là cầu nối dễ nhất để trẻ con quan tâm tới rồng cũ. Đứng ở bờ sông, bạn hỏi thử: "Con rồng thép này giống con rồng đá mình thấy ở chùa hôm trước ở chỗ nào?"

Kể cho con một câu ngắn. Ví dụ: "Ngày xưa ông bà mình đắp rồng trên mái đình để mong mưa thuận, mùa tốt. Bây giờ người ta làm cầu hình rồng, để ai đi qua sông cũng nhớ tới con rồng ấy." Chỉ một câu, rồi để con ngắm đèn.

Câu hỏi thường gặp

Cầu Rồng ở Đà Nẵng có hình rồng thời nào?

Nhiều bài giới thiệu cho rằng dáng cầu lấy cảm hứng từ rồng thời Lý, thể hiện qua thân dài uốn lượn đều như sóng và đầu rồng ngẩng cao hướng ra biển. Đây là sáng tác hiện đại mượn dáng rồng xưa, không phải bản sao một con rồng cổ cụ thể.

Nên xem cầu hình rồng vào lúc nào?

Chạng vạng là lúc đẹp nhất vì trời còn đủ sáng để thấy dáng thân cầu, trong khi đèn đã bắt đầu lên. Muốn xem đầu rồng phun lửa, phun nước thì cần hỏi lịch của địa phương trước, vì chỉ diễn ra vào một số tối nhất định.

Rồng trên công trình mới khác rồng ở đình chùa thế nào?

Rồng mới thường bằng thép, gang đúc hoặc bê tông, rất lớn, giản lược chi tiết và đẹp nhất khi có đèn. Rồng ở đình chùa bằng gỗ, đá, vữa, sành sứ, nhỏ hơn và chi tiết hơn. Rồng mới chủ yếu giữ lại dáng uốn và đầu ngẩng của rồng cũ.

Đi xem đầu rồng phun lửa với trẻ nhỏ cần lưu ý gì?

Nên tới sớm để chọn chỗ đứng xa đầu rồng, tránh mép kè không có rào và luôn nắm tay con khi đám đông dồn lại. Nước phun có thể làm ướt một khoảng rộng, nên đứng ở khu vực được bố trí và mang theo áo khoác mỏng cho con.

Có thể dùng rồng trên cầu để dạy con về rồng Việt không?

Có thể, rồng mới là điểm bắt đầu dễ vì to, sáng và trẻ dễ thích. Bạn có thể so dáng thân cầu với hình rồng đá, rồng gỗ ở di tích con đã thấy, rồi kể ngắn chuyện vì sao ông bà xưa đắp rồng trên mái đình.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138